Waarom licht en geluid niet tegelijk aankomen
Wanneer er onweer is, valt het meteen op: eerst zie je een felle lichtflits, daarna hoor je pas de donderslag. Dat komt omdat licht en geluid zich anders voortbewegen. Licht verplaatst zich extreem snel, praktisch direct van de bliksem naar jouw ogen. Geluid gaat daarentegen veel langzamer door de lucht, waardoor het later aankomt. Het verschil in snelheid tussen licht en geluid is de kern van de uitleg.
De snelheid van licht
Bliksem is een enorme elektrische ontlading die licht produceert. Dat licht legt de afstand tussen de wolk en jouw ogen zo snel af dat het voor ons gevoel onmiddellijk is. Hoe ver de bliksem ook van je verwijderd is, het licht van die flits is er vrijwel meteen. Daarom zie je iedere bliksemflits onmiddellijk, ongeacht de afstand.
De snelheid van geluid
De donder is het geluid dat ontstaat doordat de lucht rondom de bliksem in een fractie van een seconde enorm heet wordt en uitzet. Deze drukgolf hoor je als donder. Geluid heeft echter tijd nodig om door de lucht te reizen. Hoe verder de bliksem van je af inslaat, hoe langer het duurt voordat het geluid jouw oren bereikt.
Zelf de afstand tot de bliksem inschatten
Doordat licht en geluid zo verschillend reizen, kun je zelf eenvoudig inschatten hoe ver een bliksemflits ongeveer weg is. Je telt het aantal seconden tussen de flits en de donder. Hoe groter het aantal seconden, hoe verder het onweer zich van jou bevindt. Dit is geen exacte meting, maar geeft wel een nuttige indicatie van de afstand, zodat je beter kunt beoordelen hoe snel je bijvoorbeeld naar binnen moet gaan.
Waarom de donder soms rommelt
Soms hoor je een korte, harde knal, soms juist een lang aanhoudend gerommel. Dat komt doordat de bliksem vaak niet uit één rechte lijn bestaat, maar uit meerdere vertakkingen die op verschillende afstanden inslaan. Het geluid van al die delen komt op andere momenten bij jou aan, waardoor je een soort echo en gerommel ervaart in plaats van één enkele knal.
Veilig omgaan met onweer
De wetenschap dat je bliksem eerder ziet dan je de donder hoort, is niet alleen interessant, maar ook nuttig. Merk je dat het tijdsverschil tussen flits en donder kleiner wordt, dan komt het onweer dichterbij en is het verstandig om beschutting te zoeken. Blijf weg van open velden, water en hoge punten zoals eenzame bomen. Binnen of in de auto ben je doorgaans beter beschermd tegen de gevolgen van een inslag.
Wat je hier in de praktijk aan hebt
Door bewust te letten op het verschil tussen zien en horen, kun je onweer beter inschatten. Tel na een flits rustig de seconden tot je de donder hoort en herhaal dat een paar keer. Zo krijg je zicht op of het onweer nadert of juist wegtrekt. Naast het feit dat je nu weet waarom je bliksem altijd ziet voordat je de donder hoort, helpt dit inzicht je ook om in onweersituaties bewustere en veiligere keuzes te maken.
