Waarom je een elektrische schok voelt
Een kleine elektrische schok als je een deurklink, auto of een ander persoon aanraakt, is meestal het gevolg van statische elektriciteit. Door wrijving raken er elektrische ladingen uit balans op je huid, kleding of voorwerpen om je heen. Op het moment dat jij een geleidend object aanraakt, springt dat overschot aan lading in één keer over. Dat korte, snelle ontladen voel je als een schokje.
Hoe statische elektriciteit precies ontstaat
Wanneer twee materialen langs elkaar wrijven, bijvoorbeeld je sokken over tapijt of je lichaam langs een autostoel, kunnen elektronen worden uitgewisseld. Het ene materiaal geeft elektronen af en wordt positief geladen, het andere neemt ze op en wordt negatief geladen. Als jij het geladen voorwerp bent, loop je feitelijk rond met een klein elektrisch spanningsverschil ten opzichte van je omgeving. Zolang de lading nergens naartoe kan, blijft dat spanningsverschil bestaan, tot je iets aanraakt dat de stroom wel kan geleiden.
Waarom het in sommige situaties vaker gebeurt
Niet iedere omgeving geeft je evenveel kans op een schok. Bepaalde combinaties van kleding, vloeren en luchtvochtigheid maken statische lading veel waarschijnlijker. Ook je eigen gewoontes, zoals wat je draagt en hoe snel je loopt, hebben invloed op de kans dat je opgeladen raakt.
Invloed van luchtvochtigheid en temperatuur
Droge lucht maakt het makkelijker om statisch op te laden. Waterdeeltjes in de lucht helpen normaal gesproken om lading langzaam af te voeren. Als de lucht droog is, blijft de lading langer op je lichaam of kleding zitten en bouwt er een hoger spanningsverschil op. Daarom merk je schokjes vaak meer in de koudere maanden of in ruimten met veel airconditioning, waar de luchtvochtigheid laag is. In een vochtige omgeving verdwijnt de lading vaak ongemerkt, waardoor je minder schokken ervaart.
Materialen in huis, auto en kleding
Synthetische materialen zoals polyester, nylon en acryl versterken vaak het effect van statische elektriciteit. Combinaties zoals rubber zolen op synthetisch tapijt, of een jas van kunststofstof op kunststof autostoelen, zorgen voor veel wrijving en daardoor meer lading. Metalen deurklinken, trapleuningen en autodeuren zijn goede geleiders, waardoor de opgebouwde lading in een fractie van een seconde weg kan vloeien. Dat moment van ontladen voel je als de welbekende tik.
Hoe je elektrische schokken kunt beperken
Je kunt niet alle statische elektriciteit voorkomen, maar je kunt de kans op vervelende schokjes wel verlagen met een paar eenvoudige aanpassingen in je dagelijkse routine en omgeving.
Praktische tips voor thuis, op kantoor en in de auto
Een hogere luchtvochtigheid in huis of op kantoor helpt om lading beter te laten weglekken. Een luchtbevochtiger of een bakje water bij de verwarming kan al verschil maken. Draag vaker kleding van natuurlijke materialen zoals katoen of wol, vooral in combinatie met leren zolen of schoenen met een minder isolerende zool. Voor je een metalen voorwerp vastpakt, kun je eerst met je knokkels of een sleutel het oppervlak aanraken, zodat de ontlading minder scherp aanvoelt. In de auto kun je proberen om jezelf kort te aarden door bijvoorbeeld een metalen deel van de carrosserie aan te raken voordat je volledig uitstapt. Zo verdeel je de lading geleidelijker en merk je de schok minder.
